Vlaams volksvertegenwoordiger Helga Stevens is verheugd dat de actualisatie van de toegankelijkheidsnormen vrijdag 13 maart principieel werd goedgekeurd door de Vlaamse regering. Maar in tegenstelling tot wat de persmededeling van de Vlaamse regering laat uitschijnen, betekent dit NIET automatisch dat deze regering dit belangrijke dossier ook effectief zal goedkeuren.

Binnen 30 dagen, na het advies van de Raad van State en de VLACORO, volgt pas de definitieve goedkeuring en pas dan kunnen we uitsluiten dat dit dossier niet tot de vele dossiers zal behoren die deze Vlaamse regering over de verkiezingen tilt. Dit is gezien de tegengestelde visies in een dossier dat al jarenlang aansleept zeker niet ondenkbaar.

Vlaanderen is het enige gewest dat de 30 jaar oude federale toegankelijkheidsnormen nog niet heeft aangepast. Het Brussels en het Waals Gewest hebben al jaren voorsprong. De verouderde normen en de slechte opvolging van de normen maakt dat het algemeen erkend is dat Vlaanderen vandaag op Europees vlak aan de staart bengelt. De actualisatie van de toegankelijkheidsnormen werd al beloofd tegen eind 2007. Door onenigheid tussen de bevoegde minister Van Brempt en Van Mechelen zag het er enkele weken terug nog naar uit dat het zelfs op niets uit zou draaien.

Dit kon Helga Stevens niet aanvaarden en zij zette dan ook jarenlang druk door middel van talloze parlementaire vragen. De laatste maanden verhoogde Helga Stevens de publieke druk op de ministers met een internetpetitie op www.ontoegankelijk.be en een groep op facebook. Meer dan 1200 mensen ondertekenden haar oproep op amper drie maanden tijd.

Bovendien riep Helga Stevens ook een toegankelijkheidstrofee in het leven om de aandacht van het brede publiek op dit probleem te vestigen. In 2006 won de winkelketen BLOKKER de ontoegankelijkheidstrofee. In 2008 won de Gentse Feesten de toegankelijkheidstrofee.

De selectie voor de ontoegankelijkheidstrofee 2009 betreft deze keer een selectie van zeer recente gebouwen ... Nogmaals om aan te tonen dat zelfs op heden nieuwe publieke gebouwen worden opgetrokken die niet toegankelijk zijn. En elke dag vertraging betekent nieuwe gebouwen die decennialang ontoegankelijk zullen zijn.

Binnenkort verschijnt de selectie op www.ontoegankelijk.be en de bezoekers van de REVA-beurs (eind april) zullen opnieuw kunnen stemmen voor hun "favoriet". Hopelijk de laatste keer ...

Geachte minister,

De N-VA-fractie kan zich goed vinden in de wijzigingen aan het decreet ruimtelijke ordening die hier vandaag ter stemming voorliggen.

Omdat ik mij de afgelopen jaren gefocust heb op de toegankelijkheid van onze samenleving, volgens mij een essentieel onderdeel van ruimtelijke ordening, wens ik wel nog op dat vlak tussen te komen.

Zoals u weet ben ik bij u en uw collega Van Brempt al vaak tussengekomen rond de actualisering van de toegankelijkheidsnormen. Dit heeft heel lang aangesleept, het kabinet Van Brempt is er al mee bezig sinds het tweede jaar van deze legislatuur. Het zag er lang naar uit dat er ondanks alle beloftes van actualisering geen sprake van zou zijn onder deze Vlaamse regering.

Vorige vrijdag op de Vlaamse ministerraad is er dan toch een principieel akkoord gekomen rond de gewestelijke verordening. Ik hoop dat deze gewestelijke verordening na het advies van de Raad van State en VLACORO ook effectief nog tijdens deze legislatuur zal worden goedgekeurd door de Vlaamse regering.

Op de inhoud van de gewestelijke verordening wat de actualisering van de normen betreft ga ik hier niet in. Dat is hiervoor niet de gelegenheid.

Waar ik wel op in wil gaan is het afdwingen van de toegankelijkheidsnormen. Want nog problematischer dan de actualisering van de normen is het dat de normen gewoonweg niet worden nageleefd. Ik kan u talloze voorbeelden geven waarbij heel recente publieke gebouwen, bovendien vaak zelfs openbare gebouwen, worden goedgekeurd door de bevoegde overheden terwijl helemaal niet aan de toegankelijkheidsnormen is voldaan.

Vaak hebben diegenen die de vergunningsaanvragen moeten controleren amper weet van het feit dat met die normen rekening gehouden moet worden. Navraag bij enkele N-VA-collega's die als schepen of gemeenteraadsleden actief zijn op lokaal niveau leerde dat de stedenbouwkundige diensten de regelgeving amper kenden en deze vaak niet aftoetsten. Vaak beschikten zij ook niet over voldoende kennis van deze zeer specifieke regelgeving en problematiek om, als er ter zake bij vergunningsaanvragen bouwtechnische problemen rijzen, de juiste conclusies, consequenties en oplossingen voor te stellen.

Daarom ben ik ongeveer een jaar geleden op uw kabinet langsgeweest om mijn voorstel rond het toevoegen van een adviserende instantie rond toegankelijkheid in de vergunningsprocedure. Ik verwijs naar het voorstel van decreet dat we daarover indienden. Met een adviserende functie in de vergunningsprocedure wilde ik de expertise die aanwezig is op het veld, onder meer in de technische adviesbureaus toegankelijkheid die druk bevraagd worden door zowel particulieren als betrokken overheden, inbrengen.

Ik betreur het dat we, alhoewel we een positief gesprek hadden met uw kabinetsmedewerkers, nadien niets meer van uw kabinet vernomen hebben. Het werd ook geenszins vertaald in het ontwerp dat u neerlegde in het Vlaams Parlement. Bovendien was een koppeling met het DRO onmogelijk geworden gezien de adviserende instanties die vroeger nominatim stonden vermeld, uit het DRO verdwenen. In de plaats kwam een bepaling die de Vlaamse regering machtigt om de adviserende instanties aan te duiden.

In de persmededeling die vrijdag werd verspreid naar aanleiding van de principiële goedkeuring van de Vlaamse regering van de gewestelijke verordening rond toegankelijkheid zie ik nu wel dat er een voorafgaand advies gevraagd moet worden, los van de vergunningsprocedure, voor gebouwen vanaf 7500 m2. Ik vraag mij nog steeds af of dit wel correct is en geen tikfout betreft. Als enkel voor gebouwen van dergelijke omvang een advies moet gevraagd worden dan stelt het amper iets voor. Het advies maakt trouwens ook geen deel uit van de vergunningsprocedure. Omdat integrale toegankelijkheid dergelijke gespecialiseerde materie is heb ik mijn vragen bij de checklisten die aangeboden zullen worden aan diegenen die de vergunningsaanvragen moeten checken, zeker als het over grote bouw of verbouwprojecten gaat. Als de checklisten al effectief gebruikt zullen worden. U vaardigt dus regels uit, maar u heeft de moed niet om deze echt af te dwingen. Vlaanderen mist hier opnieuw de trein. Ik vind dit een zeer jammere vaststelling want elke week dat we een goede en sluitende regelgeving uitstellen worden er opnieuw tientallen publieke gebouwen gebouwd die decennialang niet of niet volledig toegankelijk zullen zijn voor de honderdduizenden Vlamingen die slecht te been zijn, rolstoelgebruikers, senioren, ... Dat is een heel zware verantwoordelijkheid.

Als belangrijk signaal zal ik mij dan ook onthouden bij de stemming over deze wijzigingen.

Op donderdag 5 februari 2009 wordt in de commissie Ruimtelijke Ordening van het Vlaams Parlement de gewijzigde wetgeving op de ruimtelijke ordening besproken. Omdat de ministers Van Mechelen en Van Brempt omtrent de afdwinging van de toegankelijkheidsnormen niets hebben voorzien in de wetgeving, heeft Helga Stevens eind december 2008 een eigen voorstel ingediend. Dit staat nu samen met het regeringsvoorstel op de agenda van de commissie.

Het voorstel van decreet gaat over de controle op de naleving van de toegankelijkheidsnormen. Vandaag de dag is deze zo goed als onbestaande. Dagelijks worden publieke ruimtes gebouwd en verbouwd zonder dat bij de vergunningsaanvraag effectief gecontroleerd is of de toegankelijkheidsnormen werden nageleefd. Het resultaat is er dan ook naar ...

Helga Stevens wil dit nu verhelpen door een advies over de toegankelijkheid te verplichten voorafgaand aan de goedkeuring van de vergunningsaanvraag. De huidige adviesbureaus toegankelijkheid zouden daarin een rol kunnen spelen. Zij beschikken over de expertise om te oordelen en eventueel oplossingen voor te stellen.

Via deze link kan u de agenda van de commissie bekijken.
Via deze link kan u het voorstel (in pdf) bekijken.

Wordt vervolgd ...

In de plenaire vergadering van het Vlaams Parlement op woensdag 5 december werd de noodzaak van extra druk nogmaals aangetoond. Op Helga's kritische vragen omtrent de nieuwe normen antwoordt minister Van Brempt het volgende:

"Wat betreft uw vraag over de nieuwe normen ben ik het met u eens dat we met ons allen veel te lang moeten wachten. Dit dossier strekt niet tot grote eer als het gaat over timing. Het heeft heel lang geduurd om een consensus te vinden binnen de sector om het technisch uit te klaren. Nu zijn we nog volop bezig met de politieke discussie binnen de regering. Ik ben niet alleen bevoegd, ook de minister van Ruimtelijke Ordening is dat. We moeten dit samen indienen en dus eerst tot een consensus komen. Er is een heel concreet voorstel op papier waar nu binnen de regering nog hard over wordt gediscussieerd. Er zijn nog een aantal discussiepunten. Wat is het publieke domein? Wat zijn publieke gebouwen? Hoever strekt die definitie? Hoe zit het met afwijkingen ten aanzien van de normen die al dan niet kunnen worden toegestaan? Wat betekent dat voor de experten? Hoe betrek je die erbij? Er is ook de moeilijke discussie, waarop mijns inziens geen concessie kan worden gedaan, over de budgettaire gevolgen van het opleggen van die normen.
Ik hoop uit de grond van mijn hart, maar ik durf niets meer te beloven, dat tegen het einde van dit jaar de discussie binnen de regering is uitgeklaard en dat dit in januari kan worden geagendeerd."

Voor het eerst geeft de minister dan ook expliciet toe dat het telkens terugkerende uitstel in feite te wijten is aan grote onenigheid binnen de Vlaamse regering, in eerste instantie tussen minister Van Brempt en minister Van Mechelen. Als de ministers geen overeenstemming vinden kan dit in het ergste geval betekenen dat deze Vlaamse regering er niet in slaagt nog voor de verkiezingen nieuwe normen goed te keuren. Onnodig u niet uit te leggen dat dit nefast zou zijn voor de langverwachte en hoognodige vooruitgang op het vlak van toegankelijkheid.

Het volledig verslag van vraag en antwoord vindt u hier.